คณะอนุกรรมการสิทธิมนุษยชนด้านชนชาติ ผู้ไร้สัญชาติ แรงงานข้ามชาติและผู้ผลัดถิ่น สภาทนายความ

คณะอนุกรรมการสิทธิมนุษยชน
ด้านชนชาติ ผู้ไร้สัญชาติ แรงงานข้ามชาติและผู้พลัดถิ่น สภาทนายความ

The Human Rights Sub-Committee on Ethnic Minorities,
Stateless, Migrant Workers and Displaced Persons, The Lawyers Council of Thailand

กลับหน้าหลัก

แนะนำอนุกรรมการ

ตอบปัญหากฎหมาย/พูดคุยแลกเปลี่ยน

ผังเว็บไซต์

ติดต่อเรา

English

กฎหมายระหว่างประเทศ
รัฐธรรมนูญ
พรบ./พรก.
กฎ ระเบียบ
หนังสือสั่งการ

หน่วยงานรัฐบาล

องค์กรอิสระ

องค์กรด้านชนเผ่า/ชาติพันธุ์

องค์กรด้านแรงงานข้ามชาติ

องค์กรด้านผู้ลี้ภัย

องค์กรระหว่างประเทศ

PLAN

อื่นๆ

: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function ereg() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/includes/file.inc on line 647.
: Function eregi_replace() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/themes/stateless/block.tpl.php on line 66.
: Function eregi_replace() is deprecated in /data/www/statelessperson.com/html/www/themes/stateless/block.tpl.php on line 67.

บทนำ

ขอสัญชาติคืน ความฝัน'ไทยพลัดถิ่น'

ขอสัญชาติคืน ความฝัน'ไทยพลัดถิ่น'

นพพล สันติฤดี

1.กลุ่มคนไทยพลัดถิ่นที่ จ.ระนอง

2.แห่ร้องเรียนถึงปัญหาต่อคณะกรรมาธิการ

3.มัสยิด ศูนย์รวมของชาวบ้าน

หลังต่อสู้กันมาอย่างยาวนาน ในที่สุดพ.ร.บ.สัญชาติ ก็ผ่านการพิจารณาจากวุฒิสภา ขั้นตอนต่อไปจากนี้ต้องรอให้มีการประกาศในราชกิจจานุ เบกษา ก่อนที่กระทรวง มหาดไทยจะออกกฎกระทรวงมารองรับแนวทางการปฏิบัติ รวมถึงขั้นตอนและวิธีการว่าต้องทำอย่างไร จากนั้นจะตั้งคณะ กรรมการขึ้นมาพิจารณาให้สัญชาติกับคนไทยพลัดถิ่น

ในระหว่างนี้ คณะกรรมาธิการวิสามัญศึกษาปัญหาการบังคับใช้กฎหมาย และแนวทางแก้ไขการไร้สถานะและสิทธิของบุคคลในประเทศไทย วุฒิสภา ยกคณะลงพื้นที่ จ.ระนอง เพื่อสร้างความเข้าใจให้บรรดาหน่วยงานภาครัฐ ที่ต้องปฏิบัติตามแนวทางของพ.ร.บ.ฉบับนี้ และรับฟังปัญหาจากคนไทยพลัดถิ่น

เดิมคนไทยกลุ่มนี้อาศัยอยู่เมืองทวาย มะริด และตะนาวศรี แต่หลังจากมีการแบ่งเขตแดนระหว่างไทยกับอังกฤษ เจ้าอาณานิคมพม่า ในสมัยรัชกาลที่ 5 ทำให้ดินแดนส่วนนี้ตกเป็นของอังกฤษ ก่อนจะเป็นของพม่าในเวลาต่อมา

จึงถือว่าคนกลุ่มนี้เป็นพลเมืองพม่า ตามหลักการเปลี่ยนแปลงอาณาเขตของรัฐประเทศ แต่หลังจากพม่ามีปัญหาทางการเมืองและเศรษฐกิจ ทำให้คนไทยกลุ่มนี้อพยพเข้ามาอยู่ในประเทศไทย

ปัจจุบันคนไทยพลัดถิ่นอาศัยอยู่ในพื้นที่ 4 จังหวัด คือ ตาก ประจวบคีรีขันธ์ ชุมพร และ ระนอง

จากการลงพื้นที่บ้านหินช้าง ต.ปากน้ำ อ.เมือง จ.ระนอง มีคนไทยพลัดถิ่น 258 คน ส่วนมากมีบัตรหมายเลขศูนย์ (0) หรือบัตรประจำตัวบุคคลที่ไม่มีสถานะทางทะเบียน ที่สำรวจตามยุทธศาสตร์การจัดการปัญหาสถานะเเละสิทธิของบุคคล ที่ผ่านมติครม.เมื่อวันที่ 18 ม.ค.2548 เป็นการสำรวจคนที่ไม่มีบัตร และไม่มีสถานะเพื่อรอจำแนกต่อไปในอนาคต

คือมีสิทธิอาศัยอยู่ในประเทศไทยได้ชั่วคราว แต่จะไม่ได้รับสิทธิอื่นใดนอกเหนือจากนี้

ชาวบ้านที่นี่นับถือศาสนาอิสลาม มี "มัสยิดอัลอิสลามียะฮ์" เป็นศูนย์รวม อาศัยอยู่ริมชายฝั่งทะเลอันดามัน ปลูกบ้านด้วยไม้แสม และไม้โกงกาง บางหลังไม่มีไฟฟ้าใช้ ต้องอยู่กันตามอัตภาพ ยึดประมงพื้นบ้านชายฝั่งเป็นอาชีพหลัก แต่ก็มีไมน้อยออกไปรับจ้างทั่วไป

1.เกิดในไทยแต่ไม่มีสัญชาติ

2.ชาวมอแกน มาบอกเล่าปัญหาของพวกเขา

3.สภาพความเป็นอยู่ของคนไทยพลัดถิ่น

4.ชุมชนมอแกน เกาะช้าง จ.ระนอง

ปัญหาการไร้สัญชาติ ส่งผลกระทบกับพวกเขา ทั้งในเรื่องที่อยู่ในอาศัย อิสรภาพในการเดินทาง การทำงานโดยถูกต้องตามกฎหมาย โดยเฉพาะสิทธิในการรักษาพยาบาล และการศึกษา

นายเซ้ ขุนภักดี อายุ 71 ปี สะท้อนให้ฟังว่า ไปทำงานที่ไหนก็ไม่มีใครรับ เดินทางไปไหนก็ไม่ได้ ที่ดินของตัวเองก็ไม่มี ต้องเช่าที่ราชพัสดุแบบรายปี บางรายต้องเช่าที่นายหัว ซึ่งไม่รู้เขาจะเอาคืนเมื่อไหร่ ป่วยไข้ก็ลำบาก ซ้ำร้ายบางคนไม่มีเงินจ่ายค่ารักษาพยาบาล

สัญชาติไทยจึงเสมือนความฝันอันยิ่งใหญ่ของพ่อเฒ่าเซ้

"ที่อยากได้สัญชาติไทย เพียงเพื่อหวังให้ลูกหลานได้มีความมั่นคงในชีวิต ทั้งด้านความเป็นอยู่ การประกอบอาชีพ และสวัสดิการต่างๆ ตามกฎหมาย และสามารถเดินทางออกนอกพื้นที่ไปไหนมาไหนได้สะดวกขึ้น"

เช่นเดียวกับ นางฟารีดา สีสมุทร อายุ 38 ปี "ที่ว่าอยากได้สัญชาติไทย เพราะอยากได้งานทำที่ดีกว่านี้ อยากไปทำงานในโรงงานที่มีรายได้แน่นอน เพราะอาชีพประมงที่ทำอยู่เริ่มไม่มั่นคง เนื่องจากสัตว์น้ำเหลือน้อยลงทุกที"

นอกจากนี้ ยังมีคนไทยพลัดถิ่นกว่า 800 คน จากจังหวัดริมชายฝั่งทะเลอันดามัน รวมตัวกันสะท้อนปัญหาความเดือดร้อนของพวกเขา ที่อาคารอเนกประสงค์ อบจ.ระนอง เพื่อให้คณะกรรมาธิการ วิสามัญฯ ร่วมกันหาแนวทางแก้ไขปัญหาให้พวกเขาต่อไป

นายสิทธิชัย บาจัน อายุ 32 ปี ร่วมเล่าว่า มีพื้นเพเป็นคนระนอง เเต่ตอนเกิดมาแม่ไม่ได้ไปแจ้งเกิด ทำให้เมื่อมีลูกสาวจึงไม่มีหลักฐานไปแจ้งเกิดได้ และตอนนี้ลูกสาวอายุ 5 ขวบ เมื่อพาไปสมัครเรียนที่โรงเรียนแห่งหนึ่งใน จ.สงขลา จึงถูกปฏิเสธ เคยไปติดต่อที่หน่วยงานราชการเพื่อขอทำบัตร ก็ถูกเรียกรับเงินใต้โต๊ะ

"อยากให้ลูกมีอนาคตที่ดี ได้เรียนหนังสือจะได้ไม่ลำบากเหมือนเรา จึงตั้งความหวังในพ.ร.บ.สัญชาติฉบับนี้อย่างมาก เพราะอยากมีสัญชาติไทยกับเขา แต่ถ้าไม่ได้สัญชาติไทยชาตินี้คงนอนตายตาไม่หลับ" สิทธิชัยเล่าเสียงสั่น

ขณะที่ น.ส.ชลิดา ขุนภักดี นักเรียนชั้น ม.3 โรงเรียนแห่งหนึ่งใน จ.ระนอง สะท้อนว่า เมื่อโรงเรียนมีทุนการศึกษาเพื่อช่วยเหลือเด็ก คนไร้สัญชาติที่ไม่มีบัตรประชาชนจะไม่ได้ถูกพิจารณา พวกเราจึงไม่เคยรับทุนการศึกษาเลย อีกทั้งเวลาเรียนบางครั้งก็มีการแบ่งแยก เลือกปฏิบัติ ซ้ำยังโดนเพื่อนล้อว่าเป็นพม่า

นอกจากเรื่องของคนไทยพลัดถิ่น ทางคณะยังเดินทางต่อไปรับฟังปัญหาไร้สัญชาติของชาว มอแกน ที่เกาะช้าง อ.เมือง จ.ระนอง เป็นอีกหนึ่งในกลุ่มชาติพันธุ์ทางทะเล ที่มีชีวิตตามอัตภาพ เรียบง่าย และกลมกลืนธรรมชาติ

มอแกนที่นี่อาศัยอยู่ในบ้านไม้ยกพื้นสูง ในชุมชนเล็กๆ ไม่นิยมมีปฏิสัมพันธ์กับบุคคลนอกชุมชน หาเลี้ยงชีพด้วยการออกทะเลหาปลาไปวันๆ ไม่เน้นสะสมสิ่งของมีค่า

โดยความสุขสูงสุดของพวกเขา คือความตาย เพราะในงานศพจะมีแต่การร้องรำทำเพลง และกินดื่มกันอย่างสนุกสนาน

ที่ระนองมีมอแกนอยู่ที่เกาะช้าง เกาะเหลา และเกาะพยาม มีทั้งหมด 542 คน 112 ครอบครัว แต่มีเพียง 14 ราย ที่ได้รับสัญชาติไทย

ชาวบ้านอีกกว่า 90 เปอร์เซ็นต์ มีเพียงบัตรหมายเลขศูนย์ (0) และยังมีชาวบ้านที่ตกสำรวจ อยู่ระหว่างการยกคำร้องอีกจำนวนหนึ่ง

นายสุภาพ ประมงกิจ อายุ 41 ปี มอแกนที่ได้รับบัตรประชาชน กล่าวว่า การไม่มีหนังสือรับรองการเกิด ทำให้การขอสัญชาติไทยเป็นไปด้วยความยากลำบาก จึงต้องหาพยานบุคคลเป็นคนไทยมายืนยันที่มาของชาวมอแกน แต่เนื่องจากชาวมอแกนเป็นกลุ่มคนที่มีปฏิสัมพันธ์กับคนภายนอกค่อนข้างน้อย ทำให้มีปัญหาตรงจุดนี้ อีกทั้งพยานบางคนก็ตายไปหมดเเล้ว จึงไม่มีใครยืนยันที่มาของพวกเขาได้

นอกจากนี้ การดำเนินการมีอุปสรรคต่างๆ มากมาย บางครั้งการยืนยันการเกิดของชาวมอแกนที่ไม่ตรงกัน เนื่องจากชาวมอแกนไม่ได้นับวันเดือนปีเกิดเหมือนกับปฏิทินสากล

"มอแกนเป็นชนเผ่าที่อพยพหากินไปมาในทะเล จึงทำให้บางคนเกิดในเรือ จึงยืนยันการเกิดค่อนข้างยาก คนที่เกิดในเรือมักจะใช้พ่อเป็นพยาน หรือเป็นผู้รับรอง แต่ความน่าเชื่อถือก็แทบไม่มีเลย ในสายตาของเจ้าหน้าที่รัฐ"

"สิ่งที่มอแกนอยากได้ คือสามารถใช้ชาวมอแกนด้วยกัน เป็นพยานบุคคลยืนยันที่มาของพวกเขา และสามารถใช้พยานซ้ำกันได้ อีกทั้งอยากให้ตรวจสอบที่มาของชาวมอแกนโดยใช้หลักฐานทางวิทยาศาสตร์ ด้วยการตรวจสอบมวลกระดูก" ตัวแทนมอแกนเล่าถึงความต้องการของพวกเขา

หลังจากรับฟังปัญหาทั้งหมด นายสุรพงษ์ กองจันทึก หนึ่งในคณะกรรมาธิการวิสามัญฯ สรุปว่า ปัญหาที่เกิดขึ้นทั้งหมดส่วนหนึ่งเป็นเพราะความไม่เข้าใจของเจ้าหน้าที่รัฐ ที่ออกกฎระเบียบ หรือมติ ครม.มาแล้ว แต่ไม่ปฏิบัติตาม

เช่น เรื่องการศึกษา ที่มีระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยหลักฐาน หรือสูติบัตร ในการรับนักเรียนนักศึกษาเข้าเรียนในสถานศึกษา ที่ออกมาตั้งเเต่ปีพ.ศ.2548 ระบุอย่างชัดเจนว่าเด็กทุกคนสามารถเรียนได้ ถึงแม้ไม่มีหลักฐานยืนยันการเกิดก็ตาม แต่ในทางปฏิบัติจริงพวกเขาไม่ได้เรียน เพราะครู หรือผู้บริหารโรงเรียนไม่รู้ว่ากฎหมายให้เรียนได้

นายสุรพงษ์ กล่าวว่า ส่วนข้อติดขัดเรื่องต่างๆ เช่น ใบขับขี่ ได้เชิญสภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) และกรมการขนส่งทางบก มาพูดคุยเพื่อหาทางแก้ไขปัญหาแล้ว ขณะที่เรื่องการรักษาพยาบาล ที่ชาวบ้านไม่สามารถรักษาตัว โดยไม่มีเงินของรัฐสนับสนุนค่าใช้จ่ายนั้น จะเชิญกระทรวง สาธารณสุขมาพูดคุย ส่วนเรื่องกู้ยืมเงินกองทุนเงินให้กู้ยืมเพื่อการศึกษา (กยศ.) ที่ยังทำไม่ได้ ก็เชิญสำนักงบประมาณเข้าหารือทำความเข้าใจในเรื่องนี้

ส่วน นายสุพจน์ เลียดประถม ส.ว.ตราด ประธานคณะกรรมาธิการ วิสามัญฯ อธิบายถึงขั้นตอนหลังจากนี้ว่า หลังจาก พ.ร.บ.สัญชาติฉบับนี้มีผลบังคับใช้ จะมีกลุ่มคนไทยพลัดถิ่นทั่วประเทศ ที่สำรวจไว้แล้วประมาณ 16,000 คน มอแกนประมาณ 500 คนและผู้ตกหล่นอีกหลายหมื่นคนจะได้รับประโยชน์ รวมทั้งมีโอกาสได้รับสัญชาติไทย หากผ่านการตรวจสอบอย่างถูกต้อง และจะได้รับสิทธิอันชอบธรรมในฐานะพลเมืองไทย

แต่ทั้งหมดขึ้นอยู่กับกระทรวงมหาดไทย จะใช้เวลาออกกฎกระทรวง และตั้งคณะกรรมการขึ้นมาพิจารณาสัญชาติให้คนไทยพลัดถิ่น ช้าหรือเร็วขนาดไหนด้วย

วันที่ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2555 ปีที่ 21 ฉบับที่ 7756 ข่าวสดรายวัน

หน้า 21